Sau khi được cấp cứu đột quỵ bệnh nhân thường được khuyên tập vật lý trị liệu tại nhà (VLTL) "càng sớm càng tốt". Vậy như thế nào là sớm, & liệu tập sớm có gây ra tai biến gì hay không? Giải đáp câu hỏi này, TS. BS Nguyễn Huy Thắng, trưởng khoa Bệnh lý huyết mạch não, BV Nhân dân 115 (TPHCM) khẳng định: "Nên tập VLTL 24 giờ sau đột quỵ, khi áp huyết đã ổn định là tốt nhất". Tại BV dân chúng 115 - BV có chuyên khoa điều trị đột quỵ mạnh nhất - thì việc tập VLTL được thực hiện ngay sau thời gian cấp cứu đột quỵ. Đây là một phần quan trọng trong lộ trình đưa bệnh nhân trở về hòa nhập với cuộc sống. Công tác này được thực hiện ở 3 mức độ, dành cho bệnh nhân bị tổn thương não từ nặng đến nhẹ: 1. Kỹ thuật viên tập hoàn toàn cho bệnh nhân 2. Kỹ thuật viên & người nhà thay phiên tập cho bệnh nhân 3. Người nhà và bệnh nhân tự tập. Tập VLTL giúp người bệnh phục hồi chức năng chuyển động, duy trì lực của cơ và lưu thông máu huyết. Bệnh nhân cần tập bên bị liệt, song song được khuyến khích tập bên còn khỏe duy trì lực cơ. Nếu không duy trì di chuyển, bệnh nhân sẽ dễ bị cứng khớp. Động tác tập tay cho bệnh nhân khi nằm: cần di chuyển khớp vai, khuỷu tay, cổ tay & các ngón Nếu như quan tâm đến vấn đề sức khỏe - Bạn có thể xem thêm máy vật lý trị liệu đa năng doctorhome để có một số kiến thức cơ bản về vật lý trị liệu bạn nhé Một trong những động tác tập chân khi bệnh nhân ngồi dậy được: đặt chân yếu lên trên chân khỏe rồi nâng lên hạ xuống Việc tập VLTL tại bệnh viện nhằm hướng dẫn cho bệnh nhân & người thân biết cách tập để có thể thực hiện tại nhà. Kỹ thuật viên khuyến khích người nhà rỗi rãi lúc nào thì tập lúc đó. Tuy nhiên, nếu vừa mới uống sữa hoặc ăn cháo thì phải đợi 30 phút sau mới tập để tránh bị trào ngược bao tử. không những người bị đột quỵ mà tất cả bệnh nhân phải nằm dưỡng bệnh lâu ngày rất cần tập vật lý trị liệu để giúp duy trì lực cơ. Kỹ thuật viên VLTL Trần Thị Minh Tâm, công việc tại khoa Bệnh lý huyết quản não, BV dân chúng 115 cho biết: "Mỗi bài tập có nhiều động tác, tùy theo bệnh trạng & lực cơ của bệnh nhân. Ví dụ: Người đã giải phẫu tim cần phải thận trọng với động tác giơ tay lên cao. Người bị bán trơ trẽn khớp, người bị gãy xương, người đột quỵ, người bại liệt có bài tập khác nhau. Người bị liệt hoàn toàn, bị liệt ở bậc 3, bậc 5 mức độ tập khác nhau". Khi bệnh nhân phải nằm nhiều, những vị trí chịu lực đè của thân thể như: lưng, mông, gót chân, mắt cá chân… rất dễ lở loét. do đó, cách 1,5 - 2 giờ đồng hồ người nhà nên giúp bệnh nhân xoay trở 1 lần để tránh lở loét hoặc giúp vết loét mau lành. Phong thái nằm nghiêng giúp bệnh nhân phòng tránh & điều trị lở loét Kỹ thuật viên Trần Thị Minh Tâm chia sẻ: "Cứ mường tượng một người bình thường mỗi ngày cần di chuyển bao nhiêu thì người nằm một chỗ cũng cần đi lại như vậy. Lưu ý, mỗi bệnh nhân khi khởi đầu tập VLTL đều phải được kỹ thuật viên hướng dẫn, và phải được bác sĩ chỉ định tập ở mức độ nào là thích hợp. Vì nếu tập sai, hậu quả cũng rất khôn lường". Bài tập VLTL dành cho người đột quỵ gồm nhiều giai đoạn, lộ trình căn bản như sau: Bệnh nhân chưa ngồi dậy được- Tập co doãi tay và những ngón- Tập co doãi chân.- Chú ý thỉnh thoảng cho bệnh nhân xoay cổ (không tính bệnh nhân bị đau ở cổ)- xoay xở Tư thế nằm- giai đoạn này chưa tập lưng Xem thêm: dịch vụ vật lý trị liệu phục hồi chức năng tại nhà Bệnh nhân ngồi dậy được- Tập ngồi dậy (chú ý khi đỡ bệnh nhân ngồi dậy nên nâng phần vai, tránh nâng đầu/cổ bệnh nhân)- Tập tay khi ngồi- Tập chân khi ngồi Bệnh nhân đứng được: tập đứng, tập đi…Trong thời kỳ đột quỵ cấp, bài tập chỉ gồm các động tác nhẹ, dễ dàng, thực hiện tại giường. Khi sức khỏe bệnh nhân tiến triển, bài tập sẽ nâng cao hơn.